Μνημείο και σκηταριό

Στο λόφο Χιλίων Δέντρων του χωριού μας σώζεται ένα μνημείο παλαιοχριστιανικής τρίκοχης βασιλικής και χρονολογείται στον 5ο αιώνα μ.Χ., στην εποχή δηλαδή του αυτοκράτορα Ιουστινιανού. Το μνημείο χαρακτηρίζεται από τον πλούσιο ψηφιδωτό διάκοσμο με παραστάσεις ζώων, πουλιών και γεωμετρικών σχημάτων. Οι πλούσιες παραστάσεις οι χρωματικοί συνδυασμοί και η τεχνική των καλλιτεχνών, εντυπωσιάζουν.Το μνημείο σώζεται σχεδόν μόνο σε κάτοψη και είναι επισκέψιμο.

Δέος προκαλεί το σκηταριό που βρίσκεται στη βορειοδυτική πλευρά του σημερινού ναού. Η παράδοση αναφέρει ότι στους βυζαντινούς χρόνους, εδώ σκήτεψε η τοπική Αγία Παρασκευή.

Οι Ιεροί Ναοί Αγίας Παρασκευής

Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής
Ο Ενοριακός Ιερός Ναός Αγίας Παρασκευής. Κτίστηκε για πρώτη φορά το 1912,κατεδαφιστηκε το 1987 και στη θέση της κτίστηκε η καινούρια το 1987-1989 επί Μητροπολίτου ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΨΑΡΙΑΝΟΥ ,εφημερεύοντος Παπά Δημήτριου Μάστορα, με εισφορές, δωρεές και ενισχύσεις των κατοίκων. Στη βόρεια πλευρά υπάρχει η κρύπτη (ασκηταριό) όπου στο υπόγειο είναι και η εικόνα της Αγίας Παρασκευής σε τοιχογραφία. Η παράδοση του χωριού θέλει να υπήρχε κατά τους παλιούς χρόνους στη θέση της εκκλησίας Μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής . Στο σεισμό του 1995 έπαθε σημαντικές ζημιές  αλλά με τη θέληση του Θεού και την επιμονή, την  βοήθεια, την  οικονομική και προσωπική εργασία των κατοίκων  επισκευάστηκε,  αγιογραφήθηκε  και σήμερα αποτελεί ένα στολίδι στον λόφο με τα  χίλια δένδρα.   Εγκαινιάστηκε από τον Μακαριστό Μητροπολίτη  ΣΕΡΒΙΩΝ ΚΑΙ ΚΟΖΑΝΗΣ κ.κ.ΑΜΒΡΟΣΙΟ  (ΓΙΑΚΑΛΗ)  την  1η Ιουνίου 2003, εφημερευοντος, Παπά Γεώργιου Καλαμπούκα.    

Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου
Κτίστηκε  για πρώτη φορά το 1912. Κάηκε το 1934 και κτίστηκε εκ νέου το 1935. Μεταγενέστερα κτίστηκε ο νάρθηκας και το κωδωνοστάσιο. Στο σεισμό του 1995 έπαθε ανεπανόρθωτες ζημιές με αποτέλεσμα την κατεδάφιση του. Στη θέση του στο κέντρο (πλατεία) του χωριού κατασκευάστηκε Νέος Ιερός Ναός  με  σιδηροκατασκευή και πάνελ  που εξυπηρετεί την ενορία κυρίως τους χειμερινούς μήνες.

Εξωκκλήσι Αγίου Αθανασίου
Κτίστηκε το 1700.  Έπαθε σημαντικές ζημιές κατά το σεισμό του 1995 με αποτέλεσμα σήμερα να μην γίνεται κανένα μυστήριο  η ιεροτελεστία στο εξωκκλήσι.    

Εξωκκλησι του Αγίου Πνευματος
Κτίστηκε το 1976 από μια ομάδα ενοριτών του χωριού στη θέση Παπαδήμος έξω από το χωριό Νοτιοανατολικα. Αποτελει έναν σημαντικό χώρο αναψυχής κυρίως για τη νεολαία του χωριού τους καλοκαιρινούς μήνες.

Πηγή: www.agiaparaskevikozanis.gr